تجربیات مدون یک معلم از رفتار دانش آموزان در ارزشیابی

تجربه یک معلم از رفتار دانش آموزان

تجربیات مدون یک معلم از رفتار دانش آموزان در ارزشیابی

ثبات رویه ،تصمیم گیری قاطع و صداقت در عمل :

 راهکاری برای پیشبرد اهداف آموزشی وپرورشی ( ارزشیابی)

در هنگام امتحان ماهیانه وتکوینی به علت تنبلی ، استرس و… ، دبیران مقاطع راهنمایی و دبیرستان اغلب با دانش آموزانی مواجه می شوند که خواهان کنسل و یا به تاخیر انداختن امتحان هستند ؛ تصمیم گیری قاطع و فوری دبیران راه کاری است برنامه و تدریس وتصمیمات آتی کلاس را تا حد زیادی تحت تاثیر می گذارد .

همکاران کم تجربه معمولا تحت تاثیر عوامل عاطفی و جهت نزدیک شدن با دانش آموزان ویا نداشتن برنامه و آماده سازی قبلی سر رشته ی تصمیم گیری را به دانش آموزان می سپارند ؛ داستان همیشه به این صورت آغاز نمی شود بلکه متاسفانه هستند دبیرانی برای فریب دانش آموزان ، به اصطلاح خود! دانش آموزان به درس خواندن وا می دارند وموتور درس خواندن آن ها را روشن می کنند ؛ غافل از این که بعد از چند جلسه به چوپان دروغگو تبدیل میشوند و دانش آموزان از وعد و وعید دبیر خسته شده ؛ حرف های راستش را باور نمی کند ؛ دبیرانی که تا پایان نوبت حتی یک امتحان تکوینی را برگزار نکرده اند؛هر چند خوشبختانه تعداد این افراد اندک هستند ، ولی این رفتار می تواند عواقب سوئ رفتار در دانش آموزان ایجاد کند

نقش افراد:

نقش هر انسانی با توجه به موقعیت  وجایگاه وشغل متفاوت است؛ مهربانی و محبت ودلنرمی درحیطه ی نقش مادری است ، که مستلزم خانواده ای آرام و دور از تنش است. نقش پدر بیشتر مدیریت اقتصادی و کارهای دخل وخرج خانواده است ؛ البته در تربیت بچه ها بعد از مادر موثر و بایستی تاثیر گذار باشد.

نقش معلمی:

معلم به معنی کلی که شامل آموزگار ، دبیر ،مربی ، مدرس و… است ؛ نقش وجایگاه شغلی و با توجه به مقاطع مختلف آموزشی خاصی دارد ، که افراط و تفریط رفتاری ، صدمات جبران ناپذیری می تواند بر جای بگذارد. برای مثال دخترم کلاس اول ابتدایی بود ، ودر طول سال با توجه به روابط عاطفی که آموزگارش (خانم شعبانی) داشت ؛ خیلی به خانم شعبانی علاقه مند شده بود ، به طوری که در آغاز سال دوم ابتدایی پذیرش آموزگار جدید برایش سخت بود ؛ که با وساطت خانم شعبانی راضی شد. پافشاری می کرد اگر خانم شعبانی معلمم نباشد به مدرسه نمی روم ؛ در این جا هر چند می بینیم که خانم با بچه ها روابط عاطفی خوبی داشته است ولی افراط در این روابط  و تداخل با نقش مادری این مشکل در بچه ها ایجاد میکند که پذیرش دیگران برایشان مشکل می شود. ( البته ناسپاسی نباشد، بنده خیلی از این آموزگار سخت کوش ، که زحمات وی باعث پایه ی قوی در درس فارسی واملا شد ،سپاسگزارم ).

این سخنان گوهر بار همه ی ما بارها شنیده ایم :

از محبت  خارها گل می شود

گر معلم بود زمزمه ی محبتی        جمعه به مکتب آور د طفل گریز پای را

هیچ کس منکر روابط محبت آمیز و صمیمانه نیست ، وبلکه تداخل نقش هاست که اهداف درست تربیتی را به از مسیر خارج میکند ، برای مثال : بندرت مادر ی پیدا می شود ،که از ته دل راضی باشد ،که پسرش با آموزش های سخت سربازی دست وپنجه نرم کند و این مشقات راتحمل کند ، ولی این سوز و گداز مادرانه باعث نمی شود ومنطقی هم نیست که این وظیفه ی مهم در کشور فراموش گردد ، و همین مادران به اهمیت امنیت و حفاظت از کشور واقف هستند وانکار نمی کنند وفقط حس مادرانه باعث نگرانی آن هاست.

غایت محبت:

درمورد شدت محبت می توان  به قرآن رجوع کرد ؛ که غایت عشق و محبت را به ذات حق تعالی نسبت می دهد که زوال ناپذیر است ؛طبق آیات صریح قرآن ، عشق حقیقی واوج محبت فقط در یک مورد مجاز است و آن ، محبت خداوند است. در آیه ی ۱۶۵ سوره ی بقره خداوند میفرمایند: ” اما کسانی که ایمان دارند کمال محبت را فقط نسبت به خدا دارند”.

آقای اصلانی در کتاب خانواده ایرانی  جلد۲ در مورد محبت زیاد  ، در نهایت به طور خلاصه آورده است که : “محبت زیاد و وابستگی های عاطفی شدید بین افراد ،می تواند نشانه ای نگران کننده برای زندگی وادامه ی آن باشد. ”

سختگیری وعدم ملایمت:

مقابل رفتار افراطی شدت محبت و ابراز عواطف ، نقطه مقابلی وجود دارد که اغلب پدر ومادران جوان و معلمان تازه کار جهت کنترل نوجوانان  مرتکب میشوند:

در دوره ی دبیرستان  وتا حدی راهنمایی ؛ دبیران کم تجربه تر اغلب در روابط عاطفی تفریط میکنند یعنی سعی میکنند که با رو کم کنی و عدم محبت  و… کنترل صد در صد کلاس را در دست داشته باشند ؛ ودر کلاس هیچ گونه انعطافی را از خود نشان نمی دهند .

این نوع برخورد به نظر بنده ؛ کلاس را به حد انفجار نزدیک می کند ، بمبی آتشین که منتظر جرقه چاشنی است ، کلاس انتظار نقطه ضعفی از معلم دارد ،تا منفجر شود ؛ دراین مواقع کلاس برای تمرد و فشار شکنی همدست می شوند ؛ انگار برای آزادی  شورش کرده اند ؛ قید وبندها اضافی خیلی موقع ها دست وبال معلم را می بندد ؛ اجرایی نبودن و اجرا نکردن آن ها زمینه را برای اخلال درکلاس فراهم می‌آورد.

درصورتی که معلم تا اندازه ای  در این موفق شود و بر کلاس کنترل یابد ، در ایجاد برخورد عاطفی مشکل درست می شود وکلاس اجازه ی برخورد عاطفی وصمیمانه را نمی دهد ؛ و با هر رابطه عاطفی ،کلاس به سمت مزه پرانی و طعنه وتشر سوق پیدا میکند ؛ که معلم ناگزیر دست به تنبیه و کنترل جابرانه می زند؛ و روابط به کلی قطع میشود، و هر کدام از طرفین بدون منطق با استدلال خود برخود می کند ؛  ودرک طرفین از همدیگر کم رنگ می گردد.

در اجرا ی برنامه های آموزشی جدیت وقاطعیت لازم است ، هر چند مشارکت دانش آموزان در  تصمیم گیریها حس اعتماد ومسئولیت را در دانش آموزان احیا میکند ولی تصمیم نهایی باید در اختیار معلم باشد.

معلم مسئولیت وسکاندار کلاس است ، و  می دانند چه زمانی باید ارزشیابی ورودی ویا امتحان تکوینی را انجام گیرد ؛ زمان صدور کارنامه ماهیانه را در نظر دارد و از بودجه بندی مطالب کتب درسی با نیم نگاهی به تعطیلات آگاهی واشراف دارد ؛ همه ی این دلایل می طلبد که نظر تصمیم نهایی با معلم باشد.

جدیت در اجرای برنامه ها ؛ به خصوص اجرای دقیق ومنظم ارشیابی (امتحان تکوینی و نوبت و…)نتایج زیر را به دنبال دارد:

۱٫      اطلاع معلم از وضعیت درسی دانش آموزان به صورت کمی

۲٫      امکان جوابگوی بهتر و ارتباط موثر تر با اولیا

۳٫      مقبولیت معلم به عنوان معلمی قاطع و جدی از طرف دانش آموزان واولیا

۴٫      عدم تداوم تساهل و تنبلی دانش آموزان در طول سال

۵٫      عدم سرخوردگی دانش آموزان ساعی

۶٫      پیگیری جدی زمان ومطالب مورد ارزشیابی

۷٫      احترام به وقت و زمان به عنوان یک فاکتور اصلی وتاثیرگذار  در آموزش و کل زندگی

۸٫      آگاهی از نقاط ضعف درسی دانش آموزان  و تدریس ؛ و اقدام برای رفع نواقص

۹٫      آگاهی دانش آموزان از نحوه ی ارزشیابی ، اهداف درسی ، بارم بندی سولات هر فصل ویا موضوع درسی

معلم مشاور ، جوابگوی  و راهنمای اولیا در امور تحصیلی دانش آموزان نیز هست وبدون اطلاع از وضعیت دانش آموزان این مهم امکان پذیر نیست . برای ارزشیابی درس ریاضی دو نوع ارزشیابی معمول است:

I.            پرسش کلاسی

II.            آزمون کتبی

پرسش کلاسی:

این نوع ارزشیابی بیشتر برای مرور مطالب جلسات قبلی ویا آماده سازی برای تدریس جدید است. ومعمولا مجال پرسش وپاسخ از تعداد معدودی از دانش آموزان صورت می گیرد  وهمه گیر نیست ونمره گذاری سلیقه ای وبا استرس واحساسات وروانی دانش آموز همراه است وخیلی دقیق نیست.

آزمون کتبی :

این نوع ارزشیابی از تعدد سوال بیشتر و برای همه ی دانش آموزان کلاس طرح می شود ؛ بارم بندی دقیق تر و مدت پاسخگویی بیشتر است. استرس کمتر مشاهده میگردد ؛ واز نظر اولیا از ارزش بالاتری برخوردار است.

چگونگی آماده سازی آزمون کتبی و بررسی نتایج آن :

۱٫      قبل از آگاه ساز ی دانش آموزان:

معلم  با توجه به بودجه بندی وزمان کارنامه ماهیانه ویا هر تشخیصی که ارزشیابی کتبی را لازم بداند ؛مقدار صفحات وتعداد سوالات ویا اینکه مبنا آزمون چند نمره ای باشد .کا ر خود را برنامه ریزی میکند .

اغلب دبیران برای طول سال برنامه زمانی جهت گرفتن آزمون کتبی دارند برای مثال بنده برای هفته ی اول آبان هفته ی اول آذر  و هفته ی اول اسفند  وهفته ی آخر فروردین وهفته ی سوم اردیبهشت  آزمون کتبی در نظر دارم و با توجه به بودجه بندی سوالات آماده نیز جمع آوری کرده ودر یک مجموعه درcd موجود دارم

۲٫      زمان آگاه سازی دانش آموزان :

با قاطعیت وبا بیان ولزوم آزمون دانش آموزان از چگونگی برگزاری و زمان پاسخ گویی باید بیان شود . روز و ساعت برگزاری با مشارکت  دانش آموزان وبا توجه به برنامه ی سایر دروس انتخاب میشود

روز برگزاری حدامکان ، نباید در دروس دیگر امتحان داشته یاشند و قبلا باسایر همکاران بزای عدم تداخل هماهنگی شود . واگر در زنگ همکار دیگری مجبور به گرفتن امتحان شد بایستی قبلا با همکار هماهنگی و اجازه ی وقت گرفته  شود.

۳٫      روز برگزاری آزمون :

معلم با سوالات تایپ شده وبه تعداد و بدون مشکل وارد جلسه امتحان می شود  ؛ وشرایط برگزاری امتحان از جمله چیدن صندلی  وآماده سازی فیزیکی را شروع می کند. برای جلوگیری از استرس دانش آموزان آن ها را با جملات عاطفی و راهنمایی در چگونگی پاسخ دادن ارشاد می نماید ؛ در هنگام برگزاری از تهدید  ویا جبهه گیری برای ترساندن ار نمره ویا نتیجه امتحان باید خوداری کرد وآرامش جلسه را با توضیح اضافی و.. . مخدوش نکرد ؛ سوالات بایدخود گویا وروشن باشد.

۴٫      بعد از اتمام آزمون :

ورق ها را بعد از پایان وقت از دانش آموزان می گیرد ؛ ودر هنگام تصحیح ورقه باید دقت شود و بارم واضح وروشن باشد که بعدا با سوالات و توضیح خواستن دانش آموزان مواجه نگردد.

۵٫      جلسه بعد از امتحان :

اوراق تصحیح شده بعد از وارد کردن نمره در دفتر نمره به دانش آموزان تحویل گردد ؛ واگر نقطه ابهامی وجود داشت با حوصله و تمئنینه پاسخ داده شود واگر نیجه قابل قبول نبود ، با راهنمایی و ارشاد و تذکر نقاط قوت و ضعف آن ها را راهنمایی نمایید و از تهدید  عواقب استرس زا پرهیز نماید.

۶٫      هنگام مراجعت اولیا

با حوصله و احترام اولیا و دانش آموز را از وضع تحصیلی موجود آگاه کند ، و در صورت عدم مراجعه اولیا با هماهنگی دفتر آموزشگاه اولیا را از وضعیت تحصیلی دانش آموز آگاه سازد ؛ و زمانی که حضور اولیا در آموزشگاه ضرورت پیدا کند به وسیله تلفن ویا مکاتبه با احترام اولیا رادعوت به همکاری ومشارکت نماید.

 رفع نواقص وکاستی ها تدریس وجبران ضعف درسی دانش آموزان:

قسمت ها ی از درس که دانش آموزان بیشترین مشکل دارند ؛ با بازآموزی وبرگزاری کلاس های جبرانی و رفع اشکال ترمیم کرد . در مواقعی استفاده از مشاوره ی تحصیلی ، مشاوران مدرسه و دادن راهنمای برنامه ریزی تحصیلی که در تخصص این عزیزان است ؛ به دانش آموزان مساعدت رساند ؛ البته خانواده های با توانای مالی که برای فرزندانشان امکان استفاده از کلاس های آموزشگاهی بیرون از آموزشگاه رافراهم می کنند.