همه چیز در مورد هاکی روی یخ

مقدمه:
هاکی روی یخ ترکیبی از ورزش های اسکیت روی یخ / پاتیناژ – با کفش های تیغه دار فلزی – و هاکی روی چمن – با چوبدستی تیغه ای – می باشد.
این ورزش از پرهیجان ترین  ورزش های جهان است. از ویژگی های آن سرعت بسیار زیاد آن است که سرعت حرکت بازیکنان گاه به ۵۰ کیلومتر در ساعت و سرعت گوی آن – پوک –  تا ۲۰۰ کیلومتر می رسد که تماشاگران به سختی می توانند مسیر آن را دنبال کنند. بنابراین زمانی که گلی زده می شود، چراغی قرمز روشن می شود تا زدن گل معلوم شود.
مهم ترین رقابت های حرفه ای لیگ ملی هاکی در امریکای شمالی است.هاکی روی یخ
تاریخچه هاکی
ورزش هاکی یکی از قدیمی ترین بازیهای اجتماعی است که با چوب و توپ در جهان متداول است و طبق شواهد و مدارک موجود عده ای پیدایش آن را از غرب دانسته اند ولی با پیدایش کتیبه ای در مصر که حدود ۵ هزار سال قبل از میلاد مسیح می باشد نشان می دهد مصریان باستان با چوبهای سرکج و خمیده در انتها ، به توپ ضربه می زدند و همچنین شواهد دیگری در دست می باشد که پیش از مصریان ، اصل این ورزش از ایران باستان شکل گرفته است. این بازی با توپ و چوب به دو صورت انجام می گیرد. شکل اصلی و اولیه آن ،هاکی بصورت امروزی است و نوع اشرافی و یا نظامی آن بوسیله اسب انجام می شود که چوگان نام دارد.

بازی هاکی در دنیا به چهار شکل انجام می گیرد:
۱- هاکی چمنی
۲- هاکی سالنی
۳- هاکی روی یخ
۴-هاکی اسکیت
در ایران در دو بخش هاکی چمنی و سالنی فعالیت بیشتری انجام می گیرد.

تاسیس فدراسیون هاکی
اولین فدراسیون هاکی در ایران بطور رسمی همزمان با مسابقات آسیایی، در سال ۱۳۵۱ تاسیس گردید.یکی از عللی که باعث ایجاد این فدراسیون گردید حضور ورزش هاکی در این دوره از مسابقات بود و ایران نمی توانست بدون داشتن  فدراسیون در این مسابقات شرکت نماید.پس از تاسیس فدراسیون هاکی ، اولین تیم هاکی ایران از بین ۱۸ نفر از تبعه کشورهای هلند، آلمان،هند ، پاکستان که در ایران زندگی می کردند تشکیل و زیر نظر آقای خداداد جاماسپیان تمرینات خود را در استادیوم شهید شیرودی (امجدیه سابق ) شروع کردند.اولین مربی ایرانی آقای خداداد جاماسپیان بودند که ایشان آشنایی کاملی با قوانین و مقررات هاکی داشتند .بر همین اساس اولین دوره کلاس آموزش هاکی زیر نظر ایشان در تابستان ۱۳۵۰ در تهران و با حضور چند تن از افراد شرکت کننده برگزار گردید. محل برگزاری کلاس استادیوم شهید کشوری (استادیوم داوودیه سابق) بود.
مسابقات داخلی
اولین مسابقه رسمی هاکی در تهران بین تیم ایران و تیم اتباع خارجی ساکن تهران در سالن سرپوشیده هفتم تیر با حضور رئیس سازمان تربیت بدنی ،دبیر کل کمیته ملی المپیک ایران و عده ای از شخصیتهای مملکتی برگزار گردد. ضمناً حضور دانشجویان تربیت بدنی (مدرسه عالی ورزش ) در این مسابقات چشمگیر بود.انجام اولین مسابقه هاکی در ایران در آن سالها از اهمیت ویژه ای برخوردار بود و خبر آن در روزنامه های ورزشی و خبری آن زمان به چاپ رسید . از جمله در روزنامه کیهان ورزشی شرح مفصلی درباره این مسابقه تحت عنوان « برای ثبت در تاریخ ورزش » همراه عکس از این مسابقه به چاپ رسید.موفقیت این مسابقه و انعکاس آن در روزنامه ها باعث گردید که تعداد زیادی از معلمین ورزش و علاقمند به این رشته به یادگیری این ورزش روی آوردند .بر همین اساس اولین دوره کلاس مربیگری هاکی ویژه معلمین ورزش در تهران تشکیل شد که پس از پایان دوره به کلیه شرکت کنندگان گواهی اعطاء گردید. پس از برگزاری این کلاس در تهران دوره های مشابه در سایر استانهای ایران برگزار شد.همزمان با اجرای کلاسها و برگزاری مسابقات هاکی در ایران و همچنین مراتب تاسیس فدراسیون هاکی در ایران و گزارشی از عملکرد فدراسیون هاکی ایران به فدراسیون بین المللی هاکی که ریاست آن آقای رینه فرانک بر عهده داشتند رسماً اطلاع داده شد.رئیس فدراسیون بین المللی هاکی پس از دریافت گزارش ضمن تبریک ، اظهار داشتند : “برای من جای بسی خرسندی است که فدراسیون هاکی ایران در وطن خودش تاسیس شده و در این مدت کوتاه چنین پیشرفتهایی داشته است” و ایشان برای مشاهده این پیشرفتها از نزدیک به تهران سفر کردند و در مدت دو روزی که در تهران بودند از فعالیتهای فدراسیون اطلاعات جامعی را بدست آوردند و از آقای پرفسور جاوید دعوت کردند تا در جلسه هیئت رئیسه کمیته بین المللی هاکی که در کشور هلند برگزار می گردد.حضور یابند.
شاید بتوان موفقیت های تیم ملی هاکی در سالهای ۱۳۸۷ تا ۱۳۸۹ و نیز حضور در مسابقات جام جهانی ۲۰۱۱ لهستان به عنوان تنها نماینده قاره آسیا را در تاریخچه هاکی ذکر کرد.
عضویت فدراسیون هاکی
بدین ترتیب فدراسیون هاکی به عضویت فدراسیون بین المللی هاکی در آمد که پس از اطلاع به فدراسیون هاکی آسیا ، فدراسیون ایران آمادگی خود را جهت حضور در مسابقات ورزشی هاکی آسیا اعلام نمودند که برای آماده نمودن تیم ایران در مسابقات و پس از دایر کردن دوره های مربیگری در سطح بین المللی یک مربی به نام آقای دیک اکبرت هلندی که مورد تایید فدراسیون بین المللی هاکی بود به تهران دعوت و مشغول بکار شد .اولین تیم ملی هاکی از میان تیمهای مختلفی که در تهران و استانهای کشور بود به مدت یک هفته در سال ۱۳۵۲ تشکیل گردید.
پیشینه هاکی روی یخ چیست؟
کانادایی ها که به دلیل شرایط آب و هوایی سرد کشور خود علاقه زیادی با اسکیت روی یخ داشته اند، بزی با گوی را هم به اسکیت روی یخ افزودند و بازی هاکی روی یخ را پدید آوردند.
هاکی روی یخ نخستین بار بیش از ۱۰۰ سال پیش در کشور کانادا شروع شد.
یک ادعا حاکی از آن است که چند سرباز انگلیسی در سال ۱۸۶۷ شکل ابتدایی این ورزش را بر سطح منجمد دریاچه انتاریو بازی کردند.
برای نخستین بار در سال ۱۸۷۵ میلادی این ورزش در مونترال بازی شد و در سال های دهه ۱۸۸۰ میلادی، ورزش هاکی روی یخ به اندازه ای در کانادا دلخواه مردم شد که در بیشتر شهرهای آن اجرا می شد و علاقمندان بسیاری را به تماشا می کشانید.
نخستین باشگاه هاکی روی یخ همزمان در کینگستون و مونترال تشکیل شد.
انجمن هاکی بازان غیرحرفه ای کانادا با ۱۰۰۰ عضو بنیاد نهاده شد. بنابراین جای به وجود آمدن هاکی روی یخ غیرحرفه ای کانادا می باشد.
اما ایالات متحده امریکا را می توان نخستین جای پیدایش هاکی حرفه ای دانست.
در سال های دهه ۱۱۸۹۰ میلادی، هاکی روی یخ به امریکا راه پیدا کرد و در سال های نخست قرن بیستم، انگلیسی ها هم با این ورزش تازه آشنا شدند.
طی سال های ۱۹۰۴ تا ۱۹۰۵ ، باشگاه حرفه ای هاکی در شهر هوگتاون واقع در ایالت میشیگان بنیاد شد.
فدراسیون بین المللی هاکی روی یخ در سال ۱۹۰۸ در انگلستان بنیاد نهاده شد و امروزه در کشورهای سردسیر اروپا، شمال امریکا  و کانادا این ورزش بسیار دوست داشتنی است.
مهمترین باشگاه جهانی حرفه ای هاکی روی یخ به نام باشگاه جهانی هاکی روی یخ در سال ۱۹۱۰ بنا گردید.
ابزار ورزش هاکی روی یخ چیست؟
امروزه هاکی روی یخ را با چوبدستی و یک قطعه ای حلقه ای شکل و لاستیکی   به نام پوک بازی می کنند.
وسایل مورد نیاز برای هاکی
همانطور که میدانید هاکی یک ورزش بسیار خطرناک است. به همین دلیل این ورزش نیاز به وسایل و تجهیزاتی برای محافظت از بدن دارد. این موضوع باعث شده است که تجهیزات هاکی از اهمیت فراوانی برخوردار باشند.
کلاه
شامل بند چرمی هستند. بعضی از آنها قفسه ای برای محافظت از سر دارند و لبه ای که قفسه بر روی آن قرار میگیرد. کلاه های هاکی برای محافظت از سر استفاده شده و در سایز ها و اندازه های مختلفی وجود دارند.
محافظ گردن
محافظ گردن که از پلاستیک و صفحات محکم ساخته شده و درون آن بسیار نرم است. این وسیله برای جلوگیری از ضربات تیغه ی اسکیت و دیگر ضربات استفاده میشود.
محافظ شانه
محافظ شانه ترکیبی است از جلیقه ای با قطعاتی در پشت کمر و جلوی بازیکن که دارای تسمه های چرمی محکم کردن جلیقه است. این محافظ دارای سرپوشی است که بطور انتخابی از محافظ نرم یامحافظ سخت پوشیده شده می باشد. هر کدام مانع وارد شدن ضربه ی سنگین به سر شانه ها می شوند.
محافظ آرنج
محافظ آرنج ساعد ها و بازو ها را میپوشاند. این محافظ از ضربات وارده توسط پوک، ضربات حاصل از تنه زدن بازیکنان به هم، کوبیده شدن بازیکنان به دیواره ی زمین و … محافظت میکند.
پیراهن زیر جلیقه
شانه و آرنج ها را میپوشاند. از پارچه ی کشبافت نازکی درست شده و پشت پیراهن ها شماره و اسم هر بازیکن با رنگ مشخصی چاپ شده است.
دستکش هاکی
از لایه ی خیلی نازک چرمی درست شده که کف دست و انگشتان را پوشانده و برای قسمت بیرونی دست ضخامت زیاد و قابل توجهی در نظر گرفته شده است. این قسمت محکم کمک می کند که انگشتان دست برنگشته و باعث جلو گیری از وارد شدن ضربه به پشت دست می شود.
شلوار هاکی
شلوار هاکی که اندازه ی آن ها تا زانوی بازیکنان است قسمت لگن را می پوشاند.شلوار های هاکی دارای صفحاتی هستند که مفصل را میپوشانند.
محافظ ساق پا
از پلاستیک سخت ساخته شده و زیر جوراب بسته میشود.
جوراب هاکی
جوراب هاکی با جوراب های معمولی متفاوت بوده و از پشم کشبافت درست شده است.روی جورابها نه تنها نشان تیم، بلکه پست هر بازیکن ( حمله-مدافع-دروازبان ) نیز هک شده است.جورابها از زیر شلوار هاکی یعنی روی زانو را میپوشانند.
اسکیت هاکی
اسکیت هاکی از یک محافظ سخت تشکیل شده که مناسب با اندازه ی پای بازیکنان ساخته میشود.اغلب با مش فلزی تقویت شده است.قسمت ضروری اسکیت، بوت داخلی آن است. تنها قسمت بیرونی که اهمیت دارد قسمت تیغه ی اسکیت است. به طور معمول اسکیت از ساق پا به پایین را میپوشاند.
چوب هاکی
چوب هاکی از مواد کامپوزیت است که برای سبک های مختلف و در ابعاد و اندازه های گوناگون ساخته شده است.برای جلوگیری از شکستن چوب های هاکی، کمی قابلیت انعطاف پذیری دارند.پیشرفته ترین چوبه های هاکی از گرافیت ساخته میشود که به بازیکن اجازه میدهد قدرت و دقت بالاتری داشته باشند. این چوبها بسیار خوب هستند اما هزینه ی خرید آنها بسیار بالاست. به همین دلیل زیاد از آنها استفاده نمیشود.
چگونه هاکی روی یخ بازی می شود؟

میدان بازی هاکی روی یخ
این ورزش در دو دسته / تیم انجام می شود. هر تیم هاکی روی یخ دارای ۶ بازیکن است که یک نفرشان دروازه بان می باشد. بازیکنان ذخیره هم که شمار آنها تا ۱۲ بازیکن می رسد، بیرون از زمین می نشینند و هر وقت لازم شد آنها می توانند وارد بازی شوند. بطوری که هر بازیکن در همان منطقه بازی با بازیکن ذخیره عوض می شود.
هر دسته برای دو کار می کوشند:
۱ – پوک را  در گل طرف مقابل وارد کنند.
۲ – از گل زدن دسته مقابل جلوگیری کنند.
بازیکنان دو تیم در حالیکه در میدانی یخ بسته، به سرعت از این سو به آن سو حرکت می کنند تا پوک را با چوبدستی هاکی خود به سوی دروازه تیم مقابل برانند، و با یاری یکدیگر و پاس دادن های تند بتوانند آن را وارد دروازه تیم مقابل کنند.
مدت بازی هاکی روی یخ ۶۰ دقیقه ست که در سه مرحله ۲۰ دقیقه ای انجام می شود.

قانون ها و قرارهای هاکی روی یخ چیست؟
از قانون ها و قرارهای هاکی روی یخ می توان موارد زیر را بیان کرد:
به دلیل سرعت زیاد بازی هاکی روی یخ، گرفتن بازیکن تیم مقابل، تنه زدن، پشت پا زدن، و یا انداختن او برخلاف مقررات است و برای این چنین خطاهایی، بازیکن جریمه می ود و باید به دستور داور مدتی را بیرون از میدان بازی و در جایی مخصوص به نام قفس قرار گیرد.
بازیکنان مجاز به کار بردن پا برای زدن پوک نیستند، اما اگر پوک از میدان بازی بیرون رفت، بازیکن می تواند به آن دست بزند.

 هاکی بانوان
بعد از تاسیس مدرسه عالی ورزش در ایران ، برای دانشجویان رشته تربیت بدنی در دانشگاه ، واحد تخصص هاکی بصورت اجباری ایجاد گردید. پس فعالیت بانوان در این رشته ، و علاقمندی بانوان ، اولین دوره مسابقات هاکی بانوان با حضور ۵ تیم در سال ۱۳۵۳ در زمین شماره ۲ استادیوم شهید شیرودی (امجدیه سابق ) برگزار گردید.که دانشجویان مدرسه عالی ورزش توانستند مقام اول این دوره از مسابقات را به خود اختصاص دهند.فعالیت هاکی بانوان تا سال ۱۳۵۶ ادامه داشت که سپس این واحد در دانشگاه حذف گردیدو از آن به بعد فعالیتی برای بانوان در این رشته انجام نگرفت. در سال ۱۳۷۴ اولین دوره کلاس مربیگری هاکی ویژه دانشجویان فارغ التحصیل رشته تربیت بدنی دانشگاه تربیت معلم-دانشکده تربیت بدنی از سوی حوزه معاونت ورزش بانوان برگزار گردید و در پایان به شرکت کنندگان کارت مربیگری درجه ۳ اعطاء گردید. پس از دوره مربیگری هاکی مربیان به چند استان اعزام و چهار استان توانستند فعالیت این رشته را داشته باشند.با توجه به تلاش مسئولین در اداره ورزش بانوان کشور و حمایت رئیس فدراسیون هاکی عملاً از سال ۱۳۸۰اولین انجمن هاکی بانوان کشور در حوزه معاونت ورزش بانوان تاسیس گردید.انجمن هاکی بانوان در طی ۵ سال توانست تعداد آمار ورزشکاران ، مربیان ،داوران ، هیئتهای استانهای سراسر کشور را افزایش دهد که آمار ذیل نشان دهنده فعالیت انجمن هاکی بانوان کشور در حوزه معاونت ورزش بانوان تاسیس گردید.

– تعداد ورزشکاران سازمان یافته در سراسر کشور ۱۰۰۰ نفر
– تعداد مربیان فعال در سراسر کشور ۷۰۰ نفر
– تعداد داوران فعال در سراسر کشور ۹۰ نفر

گفتنی است تعداد کل ورزشکارانی (آقایان و بانوان ) که  تا پایان سال ۱۳۹۱ در این رشته فعالیت دارند حدود ده هزار نفر می باشد.
از سال ۱۳۸۱ در سازمان تربیت بدنی طرح سند راهبردی نظام جامع ورزش کشور مطرح گردیدو این طرح گام عمده و آغازین برای سامان و سازمان دادن به تلاشهای گسترده و گوناگون در پهنه ورزش کشور شد. طرح جامع تربیت بدنی و ورزش کشور باب جدیدی بر روی ابعاد مختلف ورزش کشور گشود. طرح مذکور چشم اندازی روشن در حیطه های مختلف ورزش کشور از جمله ورزش قهرمانی ،حرفه ای ،همگانی و پرورشی را ارائه و توسعه ورزش کشور را هدفمند ، هماهنگ و منسجم نموده است.آنچه که در مجموعه نظام جامع توسعه تربیت بدنی و ورزش در مولفه های ورزش قهرمانی ، حرفه ای ،،همگانی و پرورشی به آن پرداخته شده است . تفکیکی بین مردان و زنان صورت نگرفته و کل افراد جامعه را با اصل دسترسی عادلانه مخاطب قرار داده است.
طرح ادغام انجمن ها و فدراسیونهای ورزشی در راستای تحقق اصول مذکور در جهت توسعه ورزش بانوان صورت پذیرفت و در سال ۱۳۸۳ این طرح به مرحله اجراء در آمد که روسای انجمن های ورزشی به عنوان نایب رئیس فدراسیون انتخاب شدند.
در حال حاضر فدراسیون هاکی تشکیل شده از:
– هیئت رئیسه
– رئیس فدراسیون
– نایب رئیس فدراسیون
– نایب رئیس فدراسیون بانوان
– دبیر فدراسیون

منابع:
۱ – کتاب: به من بگو چرا؟ – جلد ۸ – ناگفته های علمی و سودمند نوشته: آرکدی لئوکوم
۲ – تاریخچه و مقررات ورزش ها نوشته: هوشنگ فتحی